ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਛੱਡੋ, ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਕੌਂਸਲਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਵੀ ਛੱਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਫੂਮਿਓ ਕਿਸ਼ਿਦਾ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗਾਈ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਦੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੁਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ‘ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧੀ ਹੈ, ਲੋਕ ਚਿੰਤਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ…’ ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਕਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਲੜੇਗਾ। ਕਿਸ਼ਿਦਾ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗੀ।
ਫੂਮੀਓ ਕਿਸ਼ਿਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ- ‘ਰਾਜਨੀਤੀ ਜਨਤਾ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦੀ। ਮੈਂ ਜਨਤਾ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖ ਕੇ ਇਹ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਸੁਧਾਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।’ ਕਿਸ਼ਿਦਾ 2021 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਰ ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਡਗਮਗਾਉਣ ਲੱਗੀ। ਮਹਿੰਗਾਈ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਵਧੀ ਹੈ। ਜਨਤਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ‘ਤੇ ਬਣੇ ਰਹਿਣ। ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਤੀਫੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਰੇਟਿੰਗ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟੀ ਹੈ। ਕਿਸ਼ੀਦਾ ਨੇ ਜਨਤਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਅਤੇ ਖੁਦ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ‘ਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦੇਣਗੇ।
ਕਿਸ਼ਿਦਾ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਉਦੋਂ ਲੱਗਾ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਐਲਡੀਪੀ ‘ਤੇ ਦਾਨ ‘ਚ ਕਾਲਾ ਧਨ ਲੈਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਾ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਅਗਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ‘ਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ਼ੀਦਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਕਾਰਨ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣਾ ਹੀ ਠੀਕ ਸਮਝਿਆ। ਸੋਫੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕੋਇਚੀ ਨਾਕਾਨੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਮੌਜੂਦਾ ਐਲਡੀਪੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਜਿੱਤਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਲੀਨਤਾ ਨਾਲ ਜਿੱਤਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਕੋਇਚੀ ਨਕਾਨੋ ਮੁਤਾਬਕ ਜੋ ਵੀ ਨਵਾਂ ਨੇਤਾ ਬਣੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਜਨਤਾ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਬਹਾਲ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਚੀਨ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨੇ ਪੈਣਗੇ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਕਿਸ਼ਿਦਾ ਨੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੋ ਬਿਡੇਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੂਬ ਤਾਰੀਫ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਜਿਸ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਪੀਐਮ ਕਿਸ਼ਿਦਾ ਨੇ ਅਗਵਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਰਹੇਗੀ। ਉਹ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ। ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਤਾਰੀਫ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਕਿਉਂ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ ਅਹੁਦਾ ?
ਕੋਵਿਡ ਕਾਰਨ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਵਿਗੜ ਗਈ, ਪਰ ਕਿਸ਼ਿਦਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕੇ।
ਜਦੋਂ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧੀ ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਆਫ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ ਆ ਗਿਆ।
ਚੀਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਦਬਾਅ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਿਦਾ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੌਜ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਰਚ ਕੀਤਾ, ਰੱਖਿਆ ਬਜਟ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਗਲਾ ਨੇਤਾ ਕੌਣ?
ਫੂਮੀਓ ਕਿਸ਼ਿਦਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੌਣ? ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਕਈ ਨਾਮ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਪਬਲਿਕ ਬ੍ਰਾਡਕਾਸਟ ਸਰਵਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਬਕਾ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਗੇਰੂ ਇਸ਼ੀਬਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦਾਅਵਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੋਰ ਦਾਅਵੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਯੋਕੋ ਕਾਮਿਕਾਵਾ, ਡਿਜੀਟਲ ਮੰਤਰੀ ਤਾਰੋ ਕੋਨੋ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿੰਜੀਰੋ ਕੋਇਜ਼ੂਮੀ ਦੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਿਆਸੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇਕਰ ਐੱਲ.ਡੀ.ਪੀ. ਨੂੰ 2025 ‘ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤਣੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਨਵੇਂ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ, ਜਿਸ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਘੁਟਾਲੇ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਲੱਗੇ। ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਾਰੀ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
