ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੁਪਰਪਾਵਰ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਦੀ ਆਲਮੀ ਰੇਸ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ (4th) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਡਿਜੀਟਲ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ (Digital Economy) ਵਿੱਚ 5ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ ਸਟੇਜ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਸ ਵੱਡੀ ਛਾਲ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਰਗੇ ਤਕਨੀਕੀ ਦਿੱਗਜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
AI ਰੇਸ ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਰਾਜ਼- ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ AI ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ, ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ (ਜਿਵੇਂ ‘ਇੰਡੀਆ AI ਮਿਸ਼ਨ’) ਸਦਕਾ ਦੇਸ਼ ਚੌਥੇ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਟੈਲੇਂਟ ਪੂਲ: ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ AI ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਸਾਇੰਟਿਸਟ ਭਾਰਤ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਦੀ ਭਰਮਾਰ: ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ AI ਆਧਾਰਿਤ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਹਤ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਡਿਜੀਟਲ ਇਕਾਨਮੀ ਵਿੱਚ 5ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ- ਡਿਜੀਟਲ ਪੇਮੈਂਟਸ, ਸਸਤਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਡਿਜੀਟਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ (Digital Infrastructure) ਸਦਕਾ ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ 5ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਡਿਜੀਟਲ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। UPI ਦਾ ਦਬਦਬਾ: ਭਾਰਤ ਦਾ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਪੇਮੈਂਟਸ ਇੰਟਰਫੇਸ (UPI) ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਬਲਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕੁੱਲ ਡਿਜੀਟਲ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਇਕੱਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 5G ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 5G ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਏ ਵਿਸਥਾਰ ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਈ-ਕਾਮਰਸ (E-commerce) ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਉਦਯੋਗ ਜਗਤ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ- ਕੇਂਦਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਉਪਲਬਧੀ ‘ਡਿਜੀਟਲ ਇੰਡੀਆ’ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ। ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ 3-4 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ AI ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ, ਦੋਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਟਾਪ-3 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਰੋਡਮੈਪ: ਇਸ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਅਗਲਾ ਟੀਚਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ AI ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ (Cyber Security) ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਡਿਜੀਟਲ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।