ਵਰਲਡ ਹੈਲਥ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (ਡਬਲਯੂਐਚਓ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਵੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਜਣੇਪੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ। ਦਰਅਸਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਘਰ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਂ ਮਾਨਸਿਕ, ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਈ ਵਾਰ ਮਾਂ ਨੂੰ ਘੋਰ ਉਦਾਸੀ ਦੀ ਦਲਦਲ ਵਿੱਚ ਧੱਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪੋਸਟਪਾਰਟਮ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਕੀ ਹੈ?
ਨਿਸ਼ਾਂਤ ਗੁਪਤਾ, ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸੀਈਓ, ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ-ਅਧਾਰਤ ਮੇਡਹਾਰਬਰ ਹਸਪਤਾਲ, ਜਿਸਦਾ ਜਣੇਪਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਦੇਖਭਾਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਹੈ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਡਿਲੀਵਰੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ, ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਿਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੋਸਟਪਾਰਟਮ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਇਹ ਹਾਰਮੋਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਗਿਰਾਵਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਸਥਿਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇੱਕ ਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਹਨ ਸੌਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼, ਭੁੱਖ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ, ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਮੂਡ ਦਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਦਲਣਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੇ। ਮਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਥਿਤੀ ਗੰਭੀਰ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਜਣੇਪਾ ਛੁੱਟੀ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸਰਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ITC ਸਮਰਥਿਤ ਮਦਰ ਸਪਾਰਸ਼ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚੇਤੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟਪਾਰਟਮ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ #MomYouAreNotAlone ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਪੋਸਟਪਾਰਟਮ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਚੰਗਾ ਖਾਣਾ, ਜਣੇਪੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਸਰਤ, ਸੈਰ, ਧਿਆਨ, ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸਮਾਂ ਕੱਢਣਾ ਪੋਸਟਪਾਰਟਮ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।