ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ- ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਅਤੇ ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਚੀਨ ਦੀ ਇੱਕ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੱਢ ਸਕਦੀਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੁਣ AI ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਕੀ ਸੀ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ: ਇਹ ਮਾਮਲਾ ‘ਹਾਂਗਜ਼ੂ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਪੀਪਲਜ਼ ਕੋਰਟ’ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਝੂ’ (Zhou) ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ 2022 ਵਿੱਚ ਇੱਕ AI ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕੁਆਲਿਟੀ ਐਸ਼ੋਰੈਂਸ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਵਜੋਂ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਤਨਖਾਹ 25,000 ਯੂਆਨ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ AI ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਊਟਪੁੱਟ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਗਲਤ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਫਿਲਟਰ ਕਰਨਾ ਸੀ।
ਵਿਵਾਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ- ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਆਟੋਮੇਟਿਡ (AI ਰਾਹੀਂ) ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਝੂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਘੱਟ ਤਨਖਾਹ ਵਾਲੀ (15,000 ਯੂਆਨ) ਨੌਕਰੀ ‘ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਝੂ ਨੇ ਇਸ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਵਾਜਬ ਦੱਸਦਿਆਂ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ‘ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਬਦਲਾਅ’ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।
ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ?
ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਦਾਲਤ ਮੁਤਾਬਿਕ AI ਬਦਲਾਅ ਕੋਈ ‘ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ’ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੇ ਲੇਬਰ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਕੱਢਣ ਲਈ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ AI ਦਾ ਆਉਣਾ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਨੌਕਰੀ ਖਤਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸਹੀ ਠਹਿਰਾ ਸਕੇ। ਕੰਪਨੀ ਇਹ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ ਕਿ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਨਵੀਂ ਭੂਮਿਕਾ ਵਾਜਬ ਸੀ।
ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਹੈ ?
ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਉਮੀਦ ਦੀ ਕਿਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਸੈੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਕੱਢਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੇ AI ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਛਾਂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।