ਜਲੰਧਰ- ਬੰਗਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਗੁਣਾਚੌਰ ਰੋਡ ’ਤੇ ਪਿੰਡ ਮਜ਼ਾਰਾ ਨੌ ਆਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਸੋਖ਼ਾਨਾ ਸ੍ਰੀ ਨਾਭ ਕੰਵਲ ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਪਿਛਲੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ ਮਾਘੀ ਮੇਲੇ ਮੌਕੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ 328 ‘ਲਾਪਤਾ ਸਰੂਪਾਂ’ ਵਿੱਚੋਂ 139 ਸਰੂਪ ਇੱਥੇ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਾਂਗਰਸ, ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ‘ਆਪ’ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਇੱਥੇ ਆਉਣਾ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੁਣ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸਟੈਂਡ ਤੋਂ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਸ਼ਾਂਤ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਈ ਅਸਥਾਨ ਹਨ, ਪਰ ਬੰਗਾ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰਾ ਨੌ ਆਬਾਦ ਵਿਖੇ ਉਹ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ 30 ਅਗਸਤ 1940 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਉਸੇ ਥਾਂ ’ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਸਥਾਨ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੇਵਾਦਾਰ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਬੱਲੋਵਾਲ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਫੋਟੋ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਫੋਟੋ ਨਹੀਂ ਖਿਚਵਾਈ ਸੀ। ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ‘ਰਸੋਖ਼ਾਨਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ‘ਰੂਹਾਨੀ ਰਸ ਜਾਂ ਮਿਠਾਸ ਦਾ ਘਰ’। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਭਗਵਾਨ ਦਾਸ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ‘ਨਾਭ ਕੰਵਲ’ (ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਕੰਵਲ) ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ‘ਕੰਵਲ’ (Lotus) ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਰਣਨ ‘ਨੂਰੀ ਕਿਰਨਾਂ’ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਉਂ ਹੈ?
ਇਹ ਥਾਂ ਹਰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਜਾਤ ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਮੰਗੀ ਗਈ ਹਰ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਖਿਡੌਣਾ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ NRI ਇੱਥੇ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਨਕਦੀ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ ਮੌਕੇ ਸੂਬੇ ਭਰ ਦੇ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੈਕਸੀ ਚਾਲਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ 169 ਪਾਵਨ ਸਰੂਪ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ SSP ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਹੀਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ 2-3 ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁਕਿੰਗ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਯੂ-ਟਰਨ ਕਿਉਂ ਲਿਆ?
ਜਦੋਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ 139 ਸਰੂਪਾਂ ਬਾਰੇ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਬੰਗਾ ਤੋਂ ‘ਆਪ’ ਵਿਧਾਇਕ ਡਾ. ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸੁੱਖੀ ਲਈ ਇਹ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਆਪਣੇ ਕੈਬਨਿਟ ਰੈਂਕ ਵਾਲੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ, ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ, ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਅਤੇ ਸੁਭਾਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਵਰਗੇ ਦਿੱਗਜ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਮੋਰਚਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵਿਗੜਦੀ ਦੇਖ ਕੇ ਮੰਤਰੀ ਹਰਪਾਲ ਚੀਮਾ ਅਤੇ ਹਰਜੋਤ ਬੈਂਸ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ SIT ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ‘ਮਿਸ-ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ’ (ਗਲਤਫਹਿਮੀ) ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਤਕਨੀਕੀ ਅੰਤਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਭੁਲੇਖਾ ਪਿਆ।